Linux’ta program kurmak: APT, Flatpak, Snap ve AppImage farkı

Windows’tan gelenlerin kafasını en çok karıştıran konulardan biri bu: aynı programın yazılım merkezinde iki, bazen üç ayrı sürümü çıkıyor. Biri “Ubuntu deposu”, biri “Flathub”, biri “Snap Store” diyor. Hangisini seçmeli? Kısa cevap: çoğu zaman fark etmez. Uzun cevap bu yazıda. Dört yöntemi, artılarını eksilerini ve benim hangi durumda hangisini kullandığımı anlatıyorum.

Karşılaştırma tablosu

	APT (.deb)	Flatpak	Snap	AppImage
Kaynak	Dağıtımın deposu	Flathub (çoğunlukla)	Snap Store (Canonical)	Geliştiricinin sitesi
Güncellik	Dağıtıma bağlı, bazen eski	Genelde güncel	Genelde güncel	Geliştiriciye bağlı
Bağımlılıklar	Sistemle paylaşılır	Ortak “runtime”lar	Paketin içinde	Dosyanın içinde
Kum havuzu (sandbox)	Yok	Var (izinlerle)	Var (izinlerle)	Yok (çoğunlukla)
Disk kullanımı	En az	Fazla (ilk kurulumda runtime)	Fazla	Orta
Otomatik güncelleme	Sistem güncellemesiyle	flatpak update / mağaza	Arka planda otomatik	Yok (elle)
Varsayılan olduğu yer	Debian, Ubuntu, Mint, Pardus	Fedora, Mint (hazır gelir)	Ubuntu	Hiçbiri

APT: dağıtımın kendi deposu

APT, Debian ve türevlerinin (Ubuntu, Mint, Pardus) paket yöneticisi. Programlar dağıtımın kendi ekibi tarafından paketlenir, test edilir ve imzalanır. Bu en güvenli ve en “sisteme uyumlu” yol.

sudo apt update
apt search thunderbird
sudo apt install thunderbird
sudo apt remove thunderbird
sudo apt autoremove

Artısı: Sistemle bütünleşik, az yer kaplar, güvenlik güncellemeleri sistem güncellemesiyle gelir.

Eksisi: Özellikle Debian gibi kararlı dağıtımlarda sürümler eski kalabilir. Örneğin bir fotoğraf düzenleyicinin geçen ay çıkan yeni sürümü, dağıtımın bir sonraki ana sürümüne kadar depoya gelmeyebilir.

Fedora’da aynı işi dnf yapıyor; komut karşılıklarını Fedora vs Debian yazısında tablo hâlinde verdim.

İnternetten indirilen .deb dosyaları

Bazı programlar (Chrome, VS Code, Zoom gibi) kendi sitelerinde .deb dosyası sunuyor:

sudo apt install ./google-chrome-stable_current_amd64.deb

apt install ./dosya.deb biçimi bağımlılıkları da çözdüğü için dpkg -i‘den daha iyidir. Bu tür paketler genelde sisteme kendi depolarını da ekler, böylece sonraki güncellemeler otomatik gelir. Yalnızca güvendiğiniz resmî sitelerden indirin.

Flatpak: dağıtımdan bağımsız masaüstü uygulamaları

Flatpak, masaüstü uygulamalarını her dağıtımda aynı şekilde çalışacak biçimde paketleyen bir sistem. Uygulamaların büyük kısmı Flathub üzerinden dağıtılıyor. Linux Mint ve Fedora’da hazır gelir; Debian, Ubuntu ve Pardus’ta kurmanız gerekir:

sudo apt install flatpak
flatpak remote-add --if-not-exists flathub https://dl.flathub.org/repo/flathub.flatpakrepo

Oturumu kapatıp açtıktan sonra:

flatpak install flathub org.gimp.GIMP
flatpak run org.gimp.GIMP
flatpak update
flatpak uninstall --unused

Artısı: Güncel sürümler, dağıtımdan bağımsızlık, kum havuzu ile izin kontrolü. İzinleri görmek ve değiştirmek için Flatseal uygulaması çok kullanışlı.

Eksisi: İlk Flatpak uygulamasını kurduğunuzda ortak “runtime” paketleri de indirildiği için birkaç yüz MB ya da daha fazla yer kaplar. Kum havuzu yüzünden bazı uygulamalar ev klasörü dışındaki disklere izin vermeden erişemez. Sistem temanız bazen Flatpak uygulamalara tam yansımaz.

Flathub’da bir uygulamanın yanında “doğrulandı” işareti varsa, o paketi uygulamanın asıl geliştiricisi yayımlıyor demektir; topluluk tarafından paketlenmiş olanlara göre bunu tercih ediyorum.

Snap: Ubuntu’nun tercihi

Snap, Canonical’ın geliştirdiği paket sistemi. Ubuntu’da varsayılan: Firefox bile Ubuntu’da Snap olarak geliyor.

snap find vlc
sudo snap install vlc
snap list
sudo snap refresh
sudo snap remove vlc

Artısı: Ubuntu’da hazır, otomatik güncelleniyor, sunucu tarafında (örneğin bazı sertifika ve IoT araçlarında) da yaygın.

Eksisi: Mağaza tek merkezli (Canonical). İlk açılış süreleri Flatpak ve APT’ye göre biraz daha uzun olabiliyor. Otomatik güncellemelerin zamanlamasını tam kontrol edemiyorsunuz (ertelenebiliyor ama kapatılamıyor).

Linux Mint, Snap’i varsayılan olarak kapatıyor ve Snap Store’u devre dışı bırakıyor. Bu tartışmayı Ubuntu mu Linux Mint mi yazısında da ele aldım.

AppImage: kur-kaldır yok, tek dosya

AppImage, programın tamamını tek bir çalıştırılabilir dosyaya koyar. İndirir, çalıştırılabilir yapar ve açarsınız:

chmod +x ~/İndirilenler/Uygulama-x86_64.AppImage
~/İndirilenler/Uygulama-x86_64.AppImage

Bazı AppImage dosyaları libfuse2 kütüphanesini ister; Ubuntu’nun yeni sürümlerinde bu paket varsayılan olarak kurulu gelmediği için “FUSE” hatası görürseniz dağıtımınızın libfuse2 (bazı sürümlerde libfuse2t64) paketini kurun.

Artısı: Sisteme hiçbir şey kurmaz; USB bellekte taşınabilir; bir programın farklı sürümlerini yan yana deneyebilirsiniz.

Eksisi: Otomatik güncelleme yok, menüye kendiliğinden eklenmez (Gear Lever gibi yardımcılar var), kum havuzu yok. Dosyayı kimin hazırladığını kendiniz doğrulamak zorundasınız.

Güvenlik: nereden kurduğunuz, nasıl kurduğunuzdan önemli

• Dağıtımın deposu en güvenilir kaynak; paketler imzalı ve dağıtım ekibinin denetiminden geçiyor.
• Flathub ve Snap Store zararlı yazılım yüklemelerine karşı tamamen bağışık değil; geçmişte sahte kripto cüzdanı uygulamaları gibi vakalar oldu. Doğrulanmış yayıncıları tercih edin.
• PPA ve üçüncü taraf depolar, sistem paketlerinin yerini alabilecek paketler içerebilir. Tanımadığınız bir PPA’yı eklemeyin; eklediklerinizi ara ara gözden geçirin:

ls /etc/apt/sources.list.d/

• İnternette gördüğünüz curl ... | sudo bash biçimindeki kurulum komutlarını, betiğin içeriğine bakmadan çalıştırmayın.

Benim kullanım şeklim

• Tarayıcı, e-posta, ofis, terminal araçları: APT.
• GIMP, Inkscape, Kdenlive, OBS gibi sık güncellenen yaratıcı uygulamalar: Flatpak.
• Steam: dağıtım deposu (32 bit kütüphaneler ve sürücülerle en az sorun çıkaran yol). Ayrıntılar Linux’ta oyun rehberinde.
• Ara sıra denediğim ve kalıcı kurmak istemediğim programlar: AppImage.

Terminal komutlarına yeniyseniz 30 temel Linux komutu yazısı iyi bir başlangıç.

Sık sorulan sorular