Bir işletme sahibi bana “sitemiz var ama giremiyoruz” dediğinde, hikâyenin nasıl devam edeceğini genelde tahmin ediyorum: siteyi yapan kişiye ulaşılamıyor, alan adı onun adına kayıtlı, hosting şifresi kimsede yok. Bu yazı, o noktaya hiç gelmemeniz için. Bir ajansla ya da serbest çalışan biriyle görüşmeden önce bu 12 soruyu bir kâğıda yazın ve cevaplarını teklif metninde görmeden imza atmayın.
En kritik üç soru: 1) Alan adı benim/firmamın adına mı kayıtlı olacak? 2) Hosting ve yönetim paneli şifreleri bana teslim edilecek mi? 3) Sitenin yedeği kimde, ne sıklıkla alınıyor? Bu üçüne net “evet” alamıyorsanız başka teklif isteyin.
Mülkiyet ve erişim
1. Alan adı kimin adına kayıtlı olacak?
Alan adı (örneğin firmaniz.com.tr) işletmenizin internetteki tapusudur. Mutlaka sizin ya da şirketinizin adına kayıt edilmeli ve kayıt firmasının hesabı size ait bir e-posta adresine bağlı olmalı. Tasarımcının kendi adına aldığı alan adını geri almak, anlaşmazlık durumunda aylar sürebilir.
.com.tr uzantısı için 2022’den beri belge şartı yok; TRABİS sistemine geçişle birlikte “ilk gelen alır” usulüne geçildi. Yani .com.tr almak artık .com kadar kolay.
2. Hosting ve panel şifreleri bana teslim edilecek mi?
Site bir sunucuda (hosting) çalışır. Hosting hesabının, WordPress ya da başka bir yönetim panelinin yönetici erişimi size verilmeli. “Siz uğraşmayın, biz hallederiz” iyi niyetli bir teklif olabilir; ama erişimin tek anahtarı başkasında durmamalı.
3. Sitenin kaynak dosyaları ve içerik bana mı ait?
Özel tasarım ve yazılım yapılıyorsa, teslimde kaynak dosyaların ve veritabanının size ait olacağını sözleşmeye yazdırın. Hazır tema kullanılıyorsa, temanın lisansının kimin adına alındığını sorun; lisanssız (“nulled”) temalar hem hukuki risk hem de güvenlik açığı kaynağıdır.
Teknik temel
4. Hangi altyapı kullanılacak?
Küçük işletmeler için WordPress çoğu zaman mantıklı bir seçim: yaygın, belgesi bol, başka bir geliştiriciye devredilebilir. Özel yazılım daha esnektir ama sizi tek bir kişiye bağlayabilir. Önemli olan, sistemin başka birine devredilebilir olması.
5. SSL sertifikası dahil mi?
Adres çubuğunda kilit simgesi (HTTPS) olmayan bir site, tarayıcılarda “güvenli değil” uyarısı verir ve arama sonuçlarında geri düşer. Let’s Encrypt ile ücretsiz sertifika kurulabilir; teklifin içinde olup olmadığını ve otomatik yenilenip yenilenmediğini sorun.
6. Site mobilde ve hızda nasıl?
Ziyaretçilerinizin büyük kısmı siteye telefondan gelecek. Teklif veren kişiden daha önce yaptığı bir-iki siteyi telefonunuzda açmasını isteyin; Google’ın ücretsiz PageSpeed Insights aracında mobil puanına birlikte bakın.
7. Yedek alınıyor mu, ben de alabiliyor muyum?
Otomatik yedeğin sıklığını (günlük/haftalık), nerede tutulduğunu (aynı sunucuda mı, başka yerde mi) ve geri yükleme için ne kadar süre gerektiğini sorun. Kendi başınıza indirebileceğiniz bir yedek alma yolu da olmalı.
Görünürlük ve içerik
8. Temel SEO yapılacak mı?
“SEO” çok geniş bir kavram; ama her sitede olması gereken temel şeyler var: her sayfaya özel başlık ve açıklama, XML site haritası, Google Search Console kaydı, düzgün adresler, görsellerde açıklama metni. Bunların teslimat listesinde yazdığından emin olun.
9. İçerikleri kim yazacak?
Hizmet açıklamaları, “hakkımızda” metni ve fotoğraflar çoğu zaman sitenin en çok gecikmesine yol açan kısım. Kimin hazırlayacağını baştan netleştirin. Başka sitelerden kopyalanmış metinler hem telif sorunu hem de arama motorlarında ceza sebebi.
10. Google İşletme Profili ve harita bağlanacak mı?
Yerel müşteri için web sitesi kadar önemli bir başka kanal: Google İşletme Profili. Web sitenizle adres, telefon ve çalışma saatlerinin birebir aynı olması gerekiyor. Profili nasıl açıp doğrulayacağınızı Google İşletme Profili rehberinde anlattım.
Yasal ve sonrası
11. KVKK ve çerez metinleri hazırlanacak mı?
İletişim formu olan her site kişisel veri topluyor demektir. KVKK aydınlatma metni, gizlilik politikası ve (analiz ya da reklam aracı kullanılıyorsa) çerez bildirimi gerekiyor. Bu metinleri hazır bir şablondan kopyalamak yerine işletmenize göre uyarlatın. İnternetten satış yapacaksanız mesafeli satış sözleşmesi ve ön bilgilendirme formu da şart.
12. Yayından sonra güncelleme ve bakım kimde?
WordPress, eklentiler ve tema düzenli güncellenmezse site birkaç ay içinde saldırılara açık hâle gelir. Bakımın dahil olup olmadığını, dahil değilse aylık ücretini ve kapsamını (güncelleme, yedek, güvenlik taraması, küçük içerik değişiklikleri) sorun.
Teklifleri karşılaştırırken
| Kontrol | Teklif A | Teklif B |
|---|---|---|
| Alan adı benim adıma | ||
| Panel erişimi teslim | ||
| SSL dahil ve otomatik yenileme | ||
| Mobil uyum ve hız hedefi | ||
| Otomatik yedek (sıklık / konum) | ||
| Temel SEO + Search Console | ||
| KVKK / çerez metinleri | ||
| Bakım (dahil mi, ücret) | ||
| Teslim süresi |
Bu tabloyu doldurduğunuzda çoğu zaman ucuz görünen teklifin bazı kalemleri içermediğini görürsünüz. Fiyat tek başına karşılaştırma kriteri olmamalı.
Sık sorulan sorular
Hazır site kurucular (Wix, Shopify vb.) küçük işletme için yeterli mi?
Birçok küçük işletme için yeterli. Artısı kolaylık, eksisi başka platforma taşımanın zorluğu ve aylık ücretin döviz bazlı olması. Hangisini seçerseniz seçin, alan adının sizin elinizde olması kuralı değişmez.
Web sitesi olmadan sadece Instagram yetmez mi?
Sosyal medya hesabı sizin değil, platformun malı; hesap kapanırsa ya da algoritma değişirse kitleniz bir gecede kaybolabilir. Web sitesi ve Google İşletme Profili, sahibi olduğunuz kanallar.
Kurumsal e-posta da gerekli mi?
isim@firmaniz.com.tr adresi güven verir ve çalışan ayrıldığında e-postaların kontrolü sizde kalır. Seçenekleri kurumsal e-posta rehberinde karşılaştırdım.
Bu 12 sorunun cevabını baştan netleştirerek çalışıyoruz: alan adı sizin adınıza, erişim sizde, yedek düzenli. Detaylar Burgaz Bilişim’in kurumsal web sitesi sayfasında.