Linux’ta Wi-Fi çalışmıyor mu? Adım adım teşhis ve çözüm

Bana gelen “Linux kurdum ama…” diye başlayan mesajların bir numarası Wi-Fi. İyi haber şu: son yıllarda durum çok düzeldi, Intel ve çoğu MediaTek, Realtek kart kurulumdan hemen sonra çalışıyor. Kötü haber: çalışmadığında sebebi genellikle tek bir eksik dosya ya da bir anahtar oluyor ve bunu bulmak için doğru sırayla bakmak gerekiyor. Bu yazıda benim kullandığım sırayı paylaşıyorum.

Hazırlık: geçici internet bulun

Sürücü ya da firmware kurmak için internet gerekecek. Seçenekler:

• Ethernet kablosu (en garantisi),
• Telefonu USB ile bağlayıp USB internet paylaşımı (Android’de “USB tethering”): Linux bunu kablolu ağ gibi görür,
• Linux Mint’te kurulum USB’si: Sürücü Yöneticisi bazı sürücüleri doğrudan USB’deki paketlerden kurabiliyor.

1. Adım: Kartınızı tanıyın

Önce elinizdeki kablosuz kartın markasını ve modelini öğrenin. Dahili kartlar çoğunlukla PCI aygıtıdır:

lspci -nnk | grep -iA3 net

Çıktıda şuna benzer bir satır göreceksiniz:

02:00.0 Network controller [0280]: Intel Corporation Wi-Fi 6 AX201 [8086:a0f0]
        Kernel driver in use: iwlwifi

Burada iki şey önemli: köşeli parantezdeki aygıt kimliği (8086:a0f0) ve “Kernel driver in use” satırı. Bu satır yoksa sürücü yüklenmemiş demektir. USB Wi-Fi adaptörü kullanıyorsanız:

lsusb

2. Adım: Kart kapalı mı?

Kulağa basit geliyor ama sorunların şaşırtıcı bir kısmı buradan çıkıyor.

rfkill list

Soft blocked: yes görüyorsanız yazılımsal olarak kapalıdır:

sudo rfkill unblock wifi

Hard blocked: yes ise fiziksel bir düğme ya da klavyedeki Fn + uçak/anten tuşu kapatmış demektir. Bazı dizüstülerde BIOS’ta “Wireless” seçeneği de devre dışı bırakılabiliyor; oraya da bir bakın.

NetworkManager tarafında Wi-Fi’nin açık olduğundan emin olun:

nmcli radio wifi
nmcli radio wifi on

3. Adım: Sürücü ve firmware

Kart görünüyor ama ağ listesi boşsa büyük ihtimalle firmware eksiktir. Firmware, kartın içinde çalışan küçük bir yazılımdır ve çekirdek sürücüsü açılışta bunu yükler. Çekirdek ne yaşadığını kayıtlara yazar:

sudo dmesg | grep -i -E "firmware|iwlwifi|rtw|mt7|brcm|ath"

failed to load ya da firmware: failed gibi bir satır, eksik dosyanın adını da söyler.

Debian ve Pardus’ta firmware paketleri

Debian 12’den itibaren kurulum ortamı, gereken non-free-firmware paketlerini zaten ekliyor. Eksik kaldıysa, depolarınızda non-free-firmware bileşeninin olduğunu kontrol edip karta uygun paketi kurun:

Kart	Paket
Intel	firmware-iwlwifi
Realtek	firmware-realtek
Qualcomm Atheros	firmware-atheros
MediaTek	firmware-misc-nonfree
Broadcom (bazı modeller)	firmware-brcm80211

sudo apt update
sudo apt install firmware-iwlwifi
sudo modprobe -r iwlwifi && sudo modprobe iwlwifi

Ubuntu ve Mint’te bu dosyalar linux-firmware paketinde hazır gelir; eksik firmware sorunu daha nadirdir.

Broadcom kartlar

Eski HP, Dell ve MacBook’larda sık görülen Broadcom kartlar Linux’un en bilinen baş ağrısı. Bazı modeller çekirdekteki b43 ya da brcmfmac sürücüsüyle çalışır, bazıları Broadcom’un kapalı wl sürücüsünü ister. Ubuntu ve Mint’te en kolay yol:

sudo apt install bcmwl-kernel-source

Linux Mint’te aynı şeyi Sürücü Yöneticisi tek tıkla yapıyor; önce oraya bakın. Debian’da paketin adı broadcom-sta-dkms.

Realtek kartlar ve USB adaptörler

Yeni Realtek kartların (RTL8822CE, RTL8852 serisi gibi) sürücüleri rtw88 ve rtw89 adıyla çekirdeğe girdi. Güncel çekirdekli bir dağıtımda (Ubuntu 26.04, Fedora 44, Mint 22.3’ün HWE çekirdeği) çoğu kutudan çıktığı gibi çalışıyor. Eski bir çekirdekte çalışmıyorsa önce çekirdeği güncellemeyi deneyin; GitHub’dan rastgele sürücü derlemek son çare olsun, çünkü her çekirdek güncellemesinde bozulabiliyor.

Ucuz USB Wi-Fi adaptörü alacaksanız benim tavsiyem: satın almadan önce yonga setini araştırın. MediaTek MT7921AU, MT7612U gibi yongalar çekirdek içinde sorunsuz destekleniyor.

4. Adım: Bağlanıyor ama kopuyor

Kart çalışıyor, ağa bağlanıyor ama birkaç dakikada bir bağlantı düşüyorsa en sık suçlu güç tasarrufudur. NetworkManager’da kapatmak için:

sudo nano /etc/NetworkManager/conf.d/wifi-powersave.conf

İçine şunu yazın:

[connection]
wifi.powersave = 2

Kaydedip servisi yeniden başlatın:

sudo systemctl restart NetworkManager

2 değeri güç tasarrufunu kapatır, 3 açar. Dizüstünde pil süresi çok az etkilenir, bağlantı kararlılığı ciddi artar.

Diğer olası sebepler:

• Modemde 2.4 ve 5 GHz aynı adla yayın yapıyor: Kart sürekli bantlar arasında geçiş yapıp kopabilir. Test için 5 GHz’e ayrı bir ad verip ona bağlanın.
• Bölge kodu yanlış: iw reg get komutuyla bakın; country 00 görüyorsanız sudo iw reg set TR ile Türkiye’yi seçin. Kalıcı olması için dağıtımınızın wireless-regdb/crda ayarını düzenleyin.
• Windows’ta Hızlı Başlatma açık: Çift açılışlı makinelerde Windows kartı “yarı uykuda” bırakabiliyor. Windows’ta Hızlı Başlatma’yı kapatın.

Son kontrol: kalıcı bir çözüm mü, geçici mi?

Bir sorunu çözdükten sonra makineyi yeniden başlatıp bir de öyle deneyin. modprobe ile yüklediğiniz sürücü yeniden başlatmada gelmiyorsa, dağıtımınızın sürücüyü otomatik yükleme ayarına bakmak gerekir. Çekirdek güncellemesinden sonra bozulan DKMS sürücüleri için de sistem görüntünüz olsun: Timeshift ile yedekleme tam bu durumlar için.

Sık sorulan sorular