Timeshift ile Linux yedekleme: kurulum, ayar ve geri yükleme

Bir Linux sistemini bozmanın en kolay yolu, “şu sürücüyü de bir deneyeyim” demek. Bunu yıllar içinde defalarca yaptım ve beni her seferinde kurtaran şey Timeshift oldu. Timeshift, Windows’taki “Sistem Geri Yükleme”nin Linux’taki karşılığı: sistem dosyalarınızın anlık görüntüsünü alır ve bir şey ters giderse birkaç dakikada eski hâline döndürür. Linux Mint’te hazır geliyor, diğer dağıtımlarda tek komutla kuruluyor.

Kurulum

Linux Mint’te Timeshift hazır. Diğer dağıtımlarda:

# Debian, Ubuntu, Pardus
sudo apt install timeshift
# Fedora
sudo dnf install timeshift

Timeshift bugün Linux Mint ekibinin yürüttüğü XApp projesinin bir parçası; geliştirme GitHub’da linuxmint/timeshift deposunda sürüyor.

RSYNC mi, BTRFS mi?

Timeshift ilk açılışta yedek türünü sorar:

	RSYNC	BTRFS
Dosya sistemi	Her türlü (ext4 dahil)	Yalnızca BTRFS
Nasıl çalışır	Dosyaları kopyalar, değişmeyenler için sabit bağlantı kullanır	Dosya sisteminin anlık görüntüsünü alır
İlk yedek süresi	Dakikalar (sistem boyutuna göre)	Saniyeler
Yedek nerede	Başka bir disk ya da bölüm seçilebilir	Aynı disk üzerinde
Disk arızasında	Yedek ayrı diskteyse kurtarır	Kurtarmaz

Mint, Ubuntu ve Debian varsayılan olarak ext4 kullandığı için çoğu kişi RSYNC seçecek. Fedora varsayılan olarak BTRFS kullanıyor; Fedora’da BTRFS modu çok hızlı ama Timeshift’in BTRFS modu Ubuntu tipi alt birim düzeni (@ ve @home) bekliyor, Fedora’nın düzeniyle her zaman uyumlu değil. Fedora’da Snapper ile BTRFS anlık görüntüleri daha doğal bir seçenek.

Dosya sisteminizi öğrenmek için:

findmnt -no FSTYPE /

Yedek konumu: aynı diske koymayın

RSYNC modunda yedeklerin yazılacağı bölümü seçersiniz. Tavsiyem: Mümkünse ikinci bir diske (dahili ya da sürekli takılı harici). Sistem diski arızalanırsa aynı diskteki yedek de gider. İkinci disk yoksa en azından ayrı bir bölüm seçin ve belge yedeğinizi mutlaka başka bir yerde tutun.

Harici diski yedek hedefi yapacaksanız ext4 olarak biçimlendirin. NTFS ya da exFAT disklerde RSYNC modu Linux izinlerini ve sabit bağlantıları saklayamadığı için çalışmaz.

Zamanlama: kaç yedek tutmalı?

Timeshift’in zamanlama ekranında aylık, haftalık, günlük, saatlik ve açılışta yedek seçenekleri var. Benim masaüstü için kullandığım ayar:

Seviye	Tutulacak sayı
Günlük	5
Haftalık	3
Aylık	2
Açılışta	Kapalı

RSYNC yedekleri değişmeyen dosyaları tekrar kopyalamadığı için 10 yedek, 10 kat yer kaplamaz. Tipik bir masaüstü sistemde ilk yedek sistemin boyutu kadar (15–30 GB), sonrakiler genelde birkaç yüz MB.

Dışlama kuralları

Timeshift varsayılan olarak ev klasörünü (/home) ve /root‘u dışarıda bırakır. Buna dokunmamanızı öneririm; çünkü bir sistem geri yüklemesi yaptığınızda son iki günde düzenlediğiniz belgelerin de geri gitmesini istemezsiniz.

Yalnızca gizli ayar dosyalarını dahil etmek isterseniz “Kullanıcılar” sekmesinde ev klasörünüz için “Gizli dosyaları dahil et” seçeneğini kullanın. Böylece masaüstü ayarlarınız sistemle birlikte geri döner, belgeleriniz dokunulmadan kalır.

Ayrıca büyük ve yedeklenmesi gereksiz klasörleri “Filtreler” sekmesinden çıkarın; örneğin sanal makine diskleri ya da oyun kütüphanesi.

Komut satırından Timeshift

Sunucuda ya da betik içinde kullanmak için:

# Elle yedek al, açıklama ekle
sudo timeshift --create --comments "NVIDIA sürücüsü öncesi"
# Yedekleri listele
sudo timeshift --list
# Eski bir yedeği sil
sudo timeshift --delete --snapshot '2026-09-01_10-00-01'

Büyük bir değişiklikten önce (sürücü, çekirdek, masaüstü ortamı değişikliği) elle ve açıklamalı yedek almayı alışkanlık hâline getirin. NVIDIA sürücü kurulumu ve KDE özelleştirme gibi işlerden önce ben hep bunu yapıyorum.

Geri yükleme: sistem açılıyorsa

1. Timeshift’i açın, listeden dönmek istediğiniz yedeği seçin.
2. Geri Yükle‘ye basın.
3. Hedef aygıtları onaylayın (genelde varsayılanlar doğrudur).
4. Timeshift değişecek dosyaları listeler; onaylayınca işlem başlar ve sistem yeniden başlar.

Geri yükleme: sistem açılmıyorsa

İşte Timeshift’in asıl değeri burada ortaya çıkıyor:

1. Linux Mint (ya da başka bir dağıtımın) canlı USB’sinden açın.
2. Canlı oturumda Timeshift yoksa kurun: sudo apt install timeshift.
3. Timeshift’i açın; yedeklerin durduğu diski seçin, yedekleriniz listelenir.
4. Yedeği seçip geri yükleyin. Önyükleyiciyi (GRUB) yeniden kurma seçeneğini açık bırakın.

GRUB tamamen bozulduysa ve Timeshift de yardımcı olamıyorsa GRUB onarma rehberine bakın.

Belgeleriniz için ayrı yedek

Timeshift sistemin sigortası; belgeler için başka bir çözüm gerekiyor. Masaüstünde en kolayı GNOME’un Déjà Dup (Yedekler) uygulaması: ev klasörünüzü şifreli olarak harici diske ya da bir bulut hesabına zamanlanmış biçimde yedekliyor. Terminal sevenler için rsync ile basit bir betik de iş görür:

rsync -a --delete ~/Belgeler/ /media/$USER/YEDEK/Belgeler/

İşletmeler için bu konu daha kritik; fidye yazılımına karşı “3-2-1 kuralı”nı KOBİ’ler için yedekleme stratejisi yazısında anlattım.

Sık sorulan sorular