WordPress hız optimizasyonu: ücretsiz araçlarla Core Web Vitals’ı iyileştirmek

Yavaş bir WordPress sitesinin sebebi genelde tek bir şey değil; biraz ağır bir tema, biraz fazla eklenti, sıkıştırılmamış görseller ve önbelleksiz bir sunucunun toplamı. İyi haber şu ki bunların neredeyse hepsi ücretsiz araçlarla düzeltilebiliyor. Bu yazıda, bu blogu kurarken ve müşteri sitelerinde uyguladığım sırayı paylaşıyorum. Kural basit: önce ölç, sonra değiştir, sonra tekrar ölç.

1. Ölçün: neyin yavaş olduğunu bilmeden başlamayın

• PageSpeed Insights (pagespeed.web.dev): Hem laboratuvar testi (Lighthouse) hem de sitenizin yeterli ziyaretçisi varsa gerçek kullanıcı verisi (CrUX) gösterir. Mobil sonucu esas alın.
• Search Console > Core Web Vitals raporu: Gerçek kullanıcı verisini URL grupları hâlinde gösterir.
• Tarayıcının geliştirici araçlarındaki Ağ (Network) sekmesi: Hangi dosyanın ne kadar sürdüğünü görürsünüz.

Üç metriği bilmek yeterli:

Metrik	Ne ölçer	İyi
LCP (Largest Contentful Paint)	Sayfanın ana içeriğinin ne kadar sürede göründüğü	≤ 2,5 sn
INP (Interaction to Next Paint)	Tıklama ve dokunmalara tepki süresi	≤ 200 ms
CLS (Cumulative Layout Shift)	Sayfa yüklenirken içeriğin kayması	≤ 0,1

2. Sunucu tarafı: temeli sağlam atın

PHP sürümü

WordPress’in önerdiği PHP sürümü 8.3 ve üzeri. Eski bir PHP sürümü hem yavaş hem de güvenlik güncellemesi almıyor. Hosting panelinizden PHP sürümünü görebilir ve değiştirebilirsiniz. Değiştirmeden önce yedek alın ve eklentilerinizin uyumlu olduğunu kontrol edin.

Hosting

Aşırı kalabalık paylaşımlı sunucularda en iyi optimizasyon bile sınırlı kalıyor. İlk baytın gelme süresi (TTFB) sürekli 800 ms’nin üzerindeyse sorun büyük olasılıkla sunucuda. Türkiye’deki ziyaretçiler için sunucunun Türkiye’de ya da yakın bir Avrupa lokasyonunda olması da gecikmeyi azaltıyor.

Sayfa önbelleği

Her ziyarette PHP’nin çalışıp veritabanına gitmesi yerine, sayfanın hazır HTML hâli sunulur. Seçenekler:

• Sunucu seviyesinde önbellek: Nginx FastCGI cache ya da proxy cache, LiteSpeed Cache (LiteSpeed sunucularda). En hızlı yöntem. Bu blog, HestiaCP’nin Nginx önbellek şablonuyla çalışıyor.
• Eklentiyle önbellek: WP Super Cache ya da Cache Enabler gibi ücretsiz eklentiler.

İkisini aynı anda kullanmayın. Oturum açmış kullanıcılar, sepet ve ödeme sayfaları önbellekten muaf tutulmalı; iyi yapılandırılmış önbellekler bunu kendiliğinden yapar.

Nesne önbelleği

Çok eklentili, yoğun veritabanı sorgusu yapan sitelerde Redis ya da Memcached ile nesne önbelleği ciddi fark yaratır. Küçük bloglar için şart değil.

3. Görseller: çoğu zaman en büyük kazanç

• WebP ya da AVIF: JPEG’e göre çok daha küçük. WordPress, sunucu desteklediği sürece WebP yüklemeyi destekliyor. Görselleri yüklemeden önce Squoosh gibi bir araçla dönüştürebilirsiniz.
• Doğru boyut: 4000 piksellik bir fotoğrafı 800 piksellik alana yüklemeyin. WordPress farklı boyutlar üretse de orijinal dosyanın küçük olması yükleme ve yedeklemede de işe yarar.
• Tembel yükleme (lazy load): WordPress görsellere loading="lazy" özelliğini otomatik ekliyor. Ama sayfanın en üstündeki büyük görsel (genellikle LCP öğesi) tembel yüklenmemeli; WordPress’in son sürümleri bunu kendisi ayırt ediyor ve öne çıkan görsele fetchpriority="high" ekliyor.
• Genişlik ve yükseklik: Görsellerde width ve height değerleri olmalı; aksi hâlde görsel yüklenince içerik aşağı kayar ve CLS yükselir.

4. Tema ve eklentiler

Hafif tema

Sayfa oluşturucu (page builder) temaları ve “her şey dahil” çok amaçlı temalar her sayfaya yüzlerce KB CSS ve JavaScript ekleyebiliyor. GeneratePress, Kadence ya da Astra gibi hafif temaların ücretsiz sürümleri çoğu blog ve kurumsal site için yeterli. Bu blog GeneratePress’in ücretsiz sürümüyle çalışıyor.

Eklenti temizliği

Eklentilerin sayısından çok ne yaptığı önemli; ama kullanılmayan her eklenti hem yavaşlık hem de güvenlik riski. Listenizi gözden geçirin:

• Aynı işi yapan iki eklenti var mı (iki SEO eklentisi, iki önbellek eklentisi)?
• Her sayfada betik yükleyen ama tek bir sayfada kullanılan eklenti var mı (iletişim formu, kaydırıcı)?
• Kaldırdığınız eklentinin veritabanında bıraktığı tablolar ve ayarlar temizlendi mi?

5. Fontlar, betikler ve üçüncü taraf kodlar

• Web fontları: Google Fonts’u harici sunucudan çekmek yerine kendi sunucunuzda barındırın (hem hız hem KVKK açısından daha iyi). Mümkünse iki font ailesi ve az sayıda ağırlıkla sınırlı kalın. Sistem fontları en hızlı seçenek.
• Üçüncü taraf betikler: Canlı sohbet, ısı haritası, sosyal medya gömmeleri ve birden fazla analiz aracı INP’yi en çok bozan şeyler. Gerçekten kullanmadıklarınızı kaldırın.
• Reklamlar: AdSense gibi reklam kodları da sayfa ağırlığına ekleniyor. Reklam alanlarına sabit yükseklik vermek CLS’yi önler.

6. Veritabanı ve bakım

• Yazı revizyonlarını sınırlayın: wp-config.php içine define('WP_POST_REVISIONS', 10);
• Süresi dolmuş geçici verileri (transient) ve spam yorumları düzenli temizleyin.
• WordPress’in zamanlanmış görevlerini (WP-Cron) ziyaretçi trafiği yerine sunucu cron’u ile çalıştırmak, yoğun sitelerde tepki süresini iyileştirir.

Kontrol listesi

Adım	Nasıl kontrol edilir
PHP 8.2+	Araçlar > Site Sağlığı > Bilgi > Sunucu
Sayfa önbelleği çalışıyor	Yanıt başlıklarında önbellek bilgisi, ikinci ziyarette TTFB düşüşü
Görseller WebP, doğru boyutta	Ortam kütüphanesi, Network sekmesi
LCP görseli tembel yüklenmiyor	Sayfa kaynağında ilk görselde loading="lazy" yok
Gereksiz eklenti yok	Eklentiler listesi
Üçüncü taraf betikler asgari	Network sekmesinde harici alan adları

Güvenlik tarafını da ihmal etmeyin; yavaşlığın bir sebebi de fark edilmemiş zararlı kodlar olabiliyor: WordPress güvenliği için temel adımlar.

Sık sorulan sorular