Pardus rehberi: Pardus 25 kurulumu, ilk ayarlar ve kimler için uygun

Pardus’tan bahsedince iki tepki alıyorum: “Hâlâ var mı o?” ve “Okuldaki akıllı tahtada gördüm.” İkisi de Pardus’u eksik tanımlıyor. Pardus bugün Debian 13 tabanlı, iki masaüstü seçeneği sunan, kamu kurumlarında ve okullardaki etkileşimli tahtalarda kullanılan, düzenli güncellenen bir dağıtım. Kasım 2025’te çıkan Pardus 25 “BİLGE” ve onun ara sürümü 25.2 ile birlikte ev ve KOBİ kullanıcısı için de ciddi bir seçenek hâline geldi. Bu yazıda kurulumdan ilk ayarlara, Pardus’a özel araçlardan kimlere uygun olduğuna kadar anlatıyorum.

Pardus 25’te neler var?

Pardus 25.0 sürüm notlarına göre çekirdek sürümü Linux 6.12, masaüstleri GNOME 48.4 ve XFCE 4.20.2. Firefox ve LibreOffice depodan güncel tutuluyor. Pardus 25 ile gelen yeni uygulamalar:

• Pardus Hakkında: Sistem ve donanım bilgilerini tek ekranda gösterir; destek isterken çok işe yarıyor.
• Pardus iOS Cihaz Bağlayıcı: iPhone ve iPad’e kablo ile bağlanıp dosyalara erişmeyi kolaylaştırıyor.
• Pardus Etki Alanı Dahil Edici: Pardus bilgisayarı bir Windows etki alanına (Active Directory) katmak için arayüz.

25.2 ara sürümünde ise en dikkat çekici iyileştirme Pardus NVIDIA Kurucu tarafında: sürücü kurma/kaldırma, Nouveau’ya geri dönüş ve çoklu ekran kartı yönetimi yeniden elden geçirildi. USB Formatlayıcı‘ya BTRFS ve LUKS ile USB şifreleme desteği, Başlangıç Onarıcı‘ya LVM/LUKS desteği eklendi.

GNOME mi, XFCE mi?

	Pardus 25 GNOME	Pardus 25 XFCE
Görünüm	Modern, sade; “Etkinlikler” ekranı	Klasik; alt panel ve başlat menüsü
En az RAM	4 GB (önerilen 8 GB)	1 GB (önerilen 4 GB)
En az disk	15 GB (önerilen 30 GB)	10 GB (önerilen 20 GB)
Grafik	En az Intel HD3000 düzeyi	1024×768 destekleyen her kart
Kime	Yeni bilgisayar, dokunmatik ekran	Eski makine, Windows alışkanlığı

Değerler Pardus’un resmî sürüm notlarından. Kararsız kaldıysanız: 8 GB ve üzeri RAM’li bir bilgisayarda GNOME, diğer her durumda XFCE. Eski makineler için başka seçenekleri de hafif Linux dağıtımları yazısında karşılaştırdım.

Kurulum

1. ISO’yu indirin

ISO dosyalarını yalnızca pardus.org.tr üzerindeki Sürümler sayfasından indirin. Aynı sayfada MD5SUMS dosyası da var; indirdiğiniz dosyayı kontrol etmek için:

md5sum Pardus-25.2-XFCE-amd64.iso

Çıkan değer, MD5SUMS dosyasındaki satırla aynı olmalı.

2. USB’ye yazın

Ventoy, Rufus ya da Linux’taysanız Pardus USB Formatlayıcı / Mint’in USB Görüntü Yazıcısı iş görür. 8 GB’lık bir bellek yeterli.

3. Kurulum programı

USB’den açılınca canlı masaüstü gelir. Wi-Fi, ses ve ekranı kontrol ettikten sonra kurulum simgesine tıklayın. Adımlar Linux Mint kurulumuna çok benziyor; disk seçimi, çift açılış ve bölümleme konusunda Mint kurulum rehberinde anlattığım kurallar Pardus için de geçerli. Dizüstü bilgisayarlarda disk şifrelemeyi açmanızı öneririm.

Kurulumdan sonra ilk ayarlar

1. Güncellemeleri alın. Pardus Güncelleyici uygulaması bildirim gönderir; terminalden yapmak isterseniz:

sudo apt update && sudo apt full-upgrade -y

2. Pardus Yazılım Merkezi’ni keşfedin. Pardus depolarındaki on binlerce paketin yanı sıra Google Chrome, VS Code, AnyDesk, TeamViewer, Android Studio gibi harici uygulamalar da burada. Kullanıcı puanları ve yorumlar seçim yapmayı kolaylaştırıyor. Aynı merkezin bir web sürümü de var (apps.pardus.org.tr).

3. Ekran kartı sürücüsü. NVIDIA kartınız varsa Pardus NVIDIA Kurucu‘yu açın; önerilen sürücüyü seçip kurun ve yeniden başlatın. Genel NVIDIA kurallarını (eski kartlar için 580 serisi, Secure Boot anahtarı) NVIDIA sürücü rehberinde topladım.

4. Yedekleme. Timeshift depoda var:

sudo apt install timeshift

Ayarlarını Timeshift yedekleme rehberinde adım adım anlattım.

5. Java gerekiyorsa (bazı kamu uygulamaları ve eski e-imza araçları için) Pardus Java Kurucu uygulamasını kullanın; sürüm seçmeyi ve geçiş yapmayı arayüzden yapıyor.

e-İmza ve e-Devlet

Pardus’un en çok sorulan konusu. Genel akış şöyle:

1. Kart okuyucunuzun ve akıllı kartınızın Linux sürücüsünü e-imzayı aldığınız sağlayıcının sitesinden indirin (çoğu .deb paketi sunuyor).
2. Kart okuyucu için pcscd hizmetinin çalıştığından emin olun:

sudo apt install pcscd pcsc-tools
sudo systemctl enable --now pcscd
pcsc_scan

1. pcsc_scan kartınızı görüyorsa, e-Devlet ya da ilgili portalın istediği imza uygulamasını kurup tarayıcıdan işlem yapabilirsiniz.

Pardus Gönüllü Platformu’nda (gonullu.pardus.org.tr) e-imza kurulumu için ayrıntılı bir rehber var; kurulumdan önce oraya da bakın. Sağlayıcıya göre adımlar değiştiği için burada tek bir sürücü adı vermiyorum.

Windows etki alanına katılma

Şirketinizde Windows Server ile etki alanı (Active Directory) kullanılıyorsa Pardus Etki Alanı Dahil Edici ile Pardus bilgisayarı etki alanına katabilir, kullanıcıların etki alanı hesaplarıyla oturum açmasını sağlayabilirsiniz. Arka planda realmd ve sssd kullanılıyor. Önemli ön koşul: Pardus makinenin DNS sunucusu olarak etki alanı denetleyicisini görmesi. Bu yoksa katılma adımı “etki alanı bulunamadı” hatasıyla biter.

Kimler için uygun?

Pardus’u öneriyorum, eğer:

• Kamu kurumunda ya da kamuyla çok iş yapan bir işletmedeyseniz,
• Okul, dershane ya da eğitim ortamı kuruyorsanız,
• Türkçe arayüzün eksiksiz olması sizin için önemliyse,
• Debian’ın sağlamlığını daha kullanıcı dostu bir paketle istiyorsanız.

Başka bir dağıtıma bakın, eğer:

• Çok yeni bir dizüstünüz varsa ve Linux 6.12 çekirdeği donanımınızı tam tanımıyorsa (Ubuntu 26.04 ya da Fedora daha güncel çekirdekle gelir),
• Oyun odaklı kullanacaksanız (Pardus’ta Steam var ama güncel Mesa ve çekirdek için Fedora ya da Ubuntu daha avantajlı; Linux’ta oyun rehberi).

Sık sorulan sorular