Windows 10’un ücretsiz desteği 14 Ekim 2025’te bitti. Tüketiciler için uzatılmış güvenlik güncellemesi (ESU) programı da 13 Ekim 2026’da sona eriyor. Yani bu yazıyı okuduğunuz sırada Windows 10’lu bir bilgisayarın güvenlik güncellemesi alabildiği son haftalar yaşanıyor. Donanımı Windows 11’e uygun değilse ya da Windows 11 istemiyorsanız, Linux’a geçmek için bundan iyi zaman yok.
Ben geçişi bir “kur ve bak” işi olarak değil, bir hafta sonuna yayılmış küçük bir proje olarak ele almayı öneriyorum. Aşağıdaki sıra, hem kendi makinelerimde hem müşterilerde denediğim sıra.
Beş adım: 1) Dosyaları ve parolaları yedekleyin. 2) Kullandığınız programların listesini çıkarın ve Linux karşılıklarını belirleyin. 3) Dağıtımı canlı USB’den deneyin. 4) Önce çift açılışla ya da ikinci bir diske kurun. 5) İki hafta sonra Windows’u tamamen bırakıp bırakmayacağınıza karar verin.
1. Önce yedek, sonra her şey
Kurulum sırasında diski yanlış seçmek, yıllarca biriken fotoğrafların gitmesi demek. Şunları harici bir diske ya da buluta alın:
- Belgeler, Masaüstü, Resimler, İndirilenler klasörleri,
- Tarayıcı yer imleri ve parolalar: Chrome ya da Firefox’ta hesapla eşitleme açıksa Linux’ta aynı hesapla girince geri gelir. Değilse dışa aktarın.
- E-posta: Outlook’ta PST dosyası kullanıyorsanız bunu ayrıca yedekleyin. IMAP kullanıyorsanız e-postalar zaten sunucuda.
- Lisans anahtarları ve 2FA: Kimlik doğrulayıcı uygulamanız telefondaysa sorun yok; bilgisayardaysa kurtarma kodlarını alın.
- BitLocker kurtarma anahtarı: Çift açılış yapacaksanız mutlaka. Microsoft hesabınızın cihazlar bölümünde görünür.
2. Programlarınızın listesini çıkarın
Geçişi zorlaştıran şey neredeyse hiçbir zaman Linux’un kendisi değil, “benim şu programım” oluyor. Bir kâğıda gün içinde açtığınız her programı yazın, sonra aşağıdaki tabloyla karşılaştırın:
| Windows’ta | Linux’ta | Not |
|---|---|---|
| Microsoft Office | LibreOffice, OnlyOffice; tarayıcıda Microsoft 365 | Karmaşık Excel makroları sorun çıkarabilir |
| Outlook | Thunderbird | Kurumsal Exchange için ek eklenti gerekebilir |
| Chrome / Edge | Chrome, Firefox, Edge (Linux sürümü var) | Hesapla eşitleme aynen çalışır |
| WhatsApp masaüstü | Tarayıcıda web.whatsapp.com | |
| Photoshop | GIMP, Krita; basit işler için Photopea (tarayıcı) | Profesyonel iş akışında en zor geçiş |
| Premiere | Kdenlive, DaVinci Resolve (Linux sürümü var) | |
| Paint.NET | Pinta | |
| 7-Zip / WinRAR | Dosya yöneticisine gömülü arşiv aracı, 7-Zip (Linux sürümü var) | |
| AnyDesk / TeamViewer | Her ikisinin de Linux sürümü var; RustDesk | |
| Steam oyunları | Steam + Proton | Çevrim içi hileye karşı korumalı bazı oyunlar çalışmaz |
| e-Devlet, banka, GİB portalı | Tarayıcıdan çalışır | e-İmza için sürücü gerekir, aşağıya bakın |
| Muhasebe/ERP programı | Çoğu yalnızca Windows | Sanal makine ya da uzak masaüstü gerekebilir |
Tabloda “yalnızca Windows” kalan bir iş programınız varsa üç seçenek var: Wine ile çalıştırmayı denemek (küçük programlarda sıkça işe yarar), sanal makinede Windows çalıştırmak ya da o programı kullanan tek bir Windows makinesine uzak masaüstüyle bağlanmak.
e-İmza ve mali mühür
e-İmza kartları Linux’ta çalışıyor ama sürücü ve Java ayarı biraz uğraştırabiliyor. Kartınızı veren firmanın Linux sürücüsü olup olmadığına bakın. Pardus bu konuda kamu ortamında en çok test edilmiş seçenek; Pardus rehberinde değindim.
3. Dağıtım seçin ve canlı USB’den deneyin
Windows’tan gelenler için benim sıralamam:
- Linux Mint Cinnamon: Arayüz Windows’a en yakın. Kurulum rehberi.
- Zorin OS: Windows benzeri düzeni hazır getiriyor; Zorin OS 18 Ekim 2025’te çıktı ve en az Haziran 2029’a kadar destekleniyor.
- Pardus: Türkçe desteği ve kamu uyumu önemliyse.
- Kubuntu / Fedora KDE: Görünümü tamamen kendine göre ayarlamak isteyenler. KDE özelleştirme.
Mint ile Ubuntu arasında kararsızsanız bu karşılaştırmaya bakın. Seçtiğiniz dağıtımı USB’ye yazıp kurmadan açın: Wi-Fi, ses, ekran parlaklığı, yazıcı ve harici monitörü canlı oturumda deneyin.
4. Kurulum: çift açılış mı, tam geçiş mi?
İlk kez geçenlere çift açılış öneriyorum; iki hafta boyunca gerektiğinde Windows’a dönebilmek psikolojik olarak çok rahatlatıyor. Birkaç kural:
- Windows’ta Hızlı Başlatma‘yı kapatın (Denetim Masası > Güç Seçenekleri > Güç düğmelerinin yapacaklarını seçin).
- Windows’un bölümünü Windows’un kendi Disk Yönetimi aracıyla küçültün; Linux kurulum programının kaydırıcısı da iş görür ama Windows’un aracı daha güvenli.
- Mümkünse Linux’u ikinci bir diske kurun. Masaüstü bilgisayarda ucuz bir SSD takıp Linux’u oraya kurmak, iki sistemin birbirine hiç dokunmamasını sağlar.
Kurulumdan sonra bilgisayar doğrudan Windows’u açıyorsa ya da GRUB menüsü kaybolduysa GRUB onarma yazısında anlattığım adımlara bakın.
5. İlk hafta: alışkanlıkları taşımak
- Program kurmayı öğrenin: Uygulama mağazası (Yazılım Yöneticisi) ilk durağınız olsun. “İnternetten .exe indirip kurma” alışkanlığını bırakın. Paket türlerini APT, Flatpak ve Snap yazısında açıkladım.
- Güncellemeleri erteleme: Linux’ta güncellemeler sizi yeniden başlatmaya zorlamaz ama düzenli kurmanız gerekir.
- Yedeği otomatikleştirin: Sistem için Timeshift, belgeler için ayrı bir yedek. Timeshift rehberi.
- Terminalden korkmayın: Zorunlu değil ama çok işe yarıyor. 30 temel komut ile başlayın.
- Yazıcı: Çoğu ağ yazıcısı otomatik bulunuyor. Bulunmazsa üreticinin Linux sürücüsüne (özellikle Canon ve bazı Samsung modelleri) bakın.
Yapmayın listesi
- İnternette gördüğünüz her komutu anlamadan kopyalamayın; özellikle
sudoile başlayanları. - “Daha hızlı olur” diye beş farklı masaüstü ortamını aynı sisteme kurmayın; çakışan ayarlar sonradan başınızı ağrıtır.
- İlk hafta dağıtım değiştirmeyin. Her dağıtımda bir şey eksik gelecektir; önce alışın, sonra karar verin.
Sık sorulan sorular
Windows lisansımı kaybeder miyim?
Hayır. Dijital lisans anahtarınız anakarta bağlıdır; ileride Windows’u yeniden kurarsanız otomatik etkinleşir.
Linux’ta virüs olmaz mı?
Olur ama masaüstü kullanıcısını hedefleyen zararlı yazılım çok daha az. Asıl tehlike, bilmediğiniz kaynaktan program kurmak ve oltalama e-postaları. Güncellemeler ve güvenlik duvarı açık olsun.
Oyunlarım çalışır mı?
Steam kütüphanesindeki oyunların büyük kısmı Proton ile çalışıyor. İstisnalar çoğunlukla çekirdek düzeyi hile koruması kullanan çevrim içi oyunlar. Ayrıntılar Linux’ta oyun rehberinde.
İş yerimdeki tüm bilgisayarları geçirebilir miyim?
Kullanılan iş programlarına bağlı. Önce bir-iki makinede pilot yapın, sonra yaygınlaştırın. Muhasebe ya da ERP yalnızca Windows’taysa karma bir yapı kurmak gerekebilir.
İşletmenizdeki bilgisayarları Linux’a geçirmek, karma Windows/Linux ortamını planlamak ya da eski makineleri yeniden kullanıma almak isterseniz Burgaz Bilişim’in bilgisayar servisi ve teknik destek sayfasından bize ulaşabilirsiniz.