Linux Mint 22.3 kurulumu adım adım: USB hazırlamaktan ilk güncellemeye

Birine “Linux’u bir deneyeyim” dediğinde ilk önerdiğim dağıtım hâlâ Linux Mint. Sebebi basit: kurulumu sade, masaüstü Windows alışkanlığına yakın ve ilk açılışta sizi terminale mahkûm etmiyor. Bu yazıda Linux Mint 22.3’ü sıfırdan nasıl kurduğumu, hangi adımda nelere dikkat ettiğimi ve kurulumdan hemen sonra yaptığım ayarları anlatıyorum.

Hangi sürümü indirmeliyim?

Linux Mint’in üç masaüstü sürümü var: Cinnamon, MATE ve Xfce. Hepsi aynı temeli kullanıyor; fark, görünüm ve kaynak tüketiminde.

Sürüm	Kimin için	Not
Cinnamon	4 GB ve üzeri RAM’li çoğu bilgisayar	Varsayılan ve en çok kullanılan
MATE	Orta seviye, eski ama sağlam makineler	Klasik, sade arayüz
Xfce	2–4 GB RAM’li eski bilgisayarlar	En hafifi

Kararsızsanız Cinnamon’la başlayın. Eski bir dizüstü canlandıracaksanız Xfce daha doğru seçim; bu konuyu eski bilgisayarı hafif Linux ile canlandırma yazısında ayrıca anlattım.

Önemli bir not: Mint 22.2 ve 22.3, yeni AMD işlemcileri desteklemek için HWE 6.14 çekirdeğiyle geliyor. Resmî sürüm notlarına göre bu çekirdek VirtualBox ve eski 470 sürücüsünü kullanan NVIDIA kartlarında sorun çıkarabiliyor. Böyle bir kartınız varsa Mint 22.1’i kurup çekirdeği değiştirmeden 22.3’e yükseltmek öneriliyor.

1. ISO dosyasını indirin ve doğrulayın

ISO’yu yalnızca linuxmint.com üzerindeki indirme sayfasından alın. Sayfada bir de sha256sum.txt dosyası bulunur; indirdiğiniz dosyanın bozulmadığını bununla kontrol edebilirsiniz. Linux’taysanız:

sha256sum linuxmint-22.3-cinnamon-64bit.iso

Windows’ta aynı işi PowerShell yapar:

Get-FileHash .\linuxmint-22.3-cinnamon-64bit.iso -Algorithm SHA256

Çıkan değer sitedekiyle birebir aynı olmalı. Farklıysa dosyayı tekrar indirin; yarım inmiş bir ISO, kurulumun ortasında garip hatalar verir.

2. Önyüklenebilir USB hazırlayın

Ben uzun zamandır Ventoy kullanıyorum: USB’ye bir kez kuruyorsunuz, sonra ISO dosyalarını belleğe sürükleyip bırakmanız yetiyor. Birden fazla dağıtımı aynı bellekte taşıyabiliyorsunuz. Tek ISO yazacaksanız Windows’ta Rufus, Linux’ta Mint’in kendi USB Görüntü Yazıcısı da iş görür.

3. BIOS/UEFI ayarları

Bilgisayarı yeniden başlatıp önyükleme menüsüne girin. Tuş markaya göre değişir: çoğu dizüstünde F12, bazılarında F9, F11 ya da Esc. Burada dikkat ettiğim üç şey var:

• Secure Boot: Mint, Secure Boot açıkken de açılıyor. Sadece NVIDIA sürücüsü kurarken bir anahtar kaydetme ekranı çıkabilir; bunu NVIDIA sürücü rehberinde anlattım.
• Hızlı Başlatma (Fast Startup): Windows’la yan yana kuracaksanız Windows’ta bu özelliği kapatın. Açıkken Windows diski tam kapatmıyor ve Linux tarafında NTFS bölümleri salt okunur görünebiliyor.
• RAID/Intel RST modu: Bazı dizüstülerde disk modu “RAID” gelir ve kurulum programı diski görmez. Bu durumda modu AHCI yapmak gerekir. Windows kuruluysa bunu yapmadan önce Windows’u güvenli modda AHCI’ye hazırlamalısınız, yoksa Windows açılmaz.

4. Canlı oturumu deneyin

USB’den açılınca Mint, kurulum yapmadan çalışan bir “canlı” masaüstü getirir. Ben kurulumdan önce burada şunları kontrol ediyorum:

• Wi-Fi ağları görünüyor mu?
• Ses çıkıyor mu, ekran çözünürlüğü doğru mu?
• Dokunmatik yüzey ve klavye düzgün çalışıyor mu?

Burada her şey çalışıyorsa kurulumdan sonra da büyük ihtimalle çalışır. Wi-Fi görünmüyorsa panik yapmayın; çoğu zaman kurulumdan sonra bir sürücüyle çözülür. Ayrıntılar Linux’ta Wi-Fi sorunları yazısında.

5. Kurulum adımları

Masaüstündeki Install Linux Mint simgesine çift tıklayın.

1. Dil: Türkçe’yi seçin.
2. Klavye düzeni: Türkçe Q ya da F; alttaki kutuya bir şeyler yazıp ş, ğ, ı harflerini deneyin.
3. Çoklu ortam kodekleri: “Çoklu ortam kodeklerini yükle” kutusunu işaretleyin. MP4, MP3 gibi dosyalar için gerekli.
4. Kurulum türü: Burası en kritik adım.

Diski tamamen Mint’e vermek

“Diski sil ve Linux Mint’i kur” seçeneği en temizi. Diskteki her şey silinir. Gelişmiş özellikler kısmından diski şifrelemeyi (LVM + şifreleme) seçebilirsiniz; dizüstü bilgisayarlarda bunu öneririm, çalınma durumunda verileriniz korunur. Şifreyi unutursanız veriye ulaşmanın yolu yok, bir kenara not edin.

Windows’un yanına kurmak

Kurulum programı Windows’u görürse “Windows Boot Manager ile birlikte kur” seçeneğini sunar ve bir kaydırıcıyla alanı paylaştırırsınız. Windows’ta BitLocker açıksa önce kurtarma anahtarınızı Microsoft hesabınızdan kontrol edin; bölümleme sonrası Windows bu anahtarı sorabilir.

Elle bölümleme (“Başka bir şey”)

Kendi düzenimi kurmak istediğimde minimum şunu yapıyorum:

Bölüm	Boyut	Dosya sistemi	Bağlama noktası
EFI	512 MB (varsa mevcut olanı kullanın)	FAT32	/boot/efi
Kök	40–60 GB	ext4	/
Ev	Kalan alan	ext4	/home

Ayrı /home bölümü, ileride sistemi yeniden kursanız bile belgelerinizin yerinde kalmasını sağlar. Takas (swap) için ayrı bölüm açmanıza gerek yok; Mint bir takas dosyası oluşturuyor.

1. Konum ve kullanıcı: İstanbul saat dilimini seçin, kullanıcı adınızı ve parolanızı belirleyin.
2. Kur’a basın ve bekleyin. SSD’li bir makinede 10 dakika civarı sürüyor.

6. Kurulumdan sonra ilk 7 adım

Mint ilk açılışta bir Hoş Geldiniz ekranı gösterir. Ben şu sırayı izliyorum:

1. Güncelleştirme Yöneticisi’nden yerel yansı seçin. “Yazılım Kaynakları” bölümünde Türkiye’deki bir yansıyı seçmek indirmeleri ciddi hızlandırır.
2. Tüm güncellemeleri kurun. Terminalden yapmak isterseniz:

sudo apt update && sudo apt upgrade -y

1. Sürücü Yöneticisi’ni açın. NVIDIA kartı ya da Broadcom Wi-Fi varsa önerilen sürücüyü burada görürsünüz.
2. Timeshift’i ayarlayın. Güncelleştirme Yöneticisi de ilk açılışta bunu hatırlatır. Nasıl yapılandırdığımı Timeshift yedekleme rehberinde yazdım.
3. Güvenlik duvarını açın. Menüden “Güvenlik Duvarı Yapılandırması”nı bulup durumu Açık yapın. Ev kullanımı için varsayılan kurallar yeterli.
4. Program kurun. Yazılım Yöneticisi’nden tarayıcı, ofis, medya oynatıcı ne gerekiyorsa. Paket türleri arasındaki farkı APT, Flatpak ve Snap yazısında anlattım.
5. Ekran ölçeklemesini ayarlayın. Yüksek çözünürlüklü ekranlarda Ayarlar > Ekran’dan yüzde 125 ya da 150 ölçekleme deneyin. Mint 22.3’te kesirli ölçeklemede “büyüt” ya da “küçült” yöntemini seçebiliyorsunuz.

Sık karşılaşılan kurulum sorunları

• USB’den açılmıyor: Önyükleme menüsünde USB’nin “UEFI:” ile başlayan girişini seçin. Hâlâ açılmıyorsa belleği Rufus’ta GPT/UEFI ayarıyla yeniden yazın.
• Siyah ekranda kalıyor: Canlı menüde “Compatibility mode” ile açmayı deneyin. Genellikle NVIDIA kartlı makinelerde olur.
• Kurulum diski görmüyor: BIOS’taki RAID/RST modunu kontrol edin (yukarıda anlattım).
• Kurulumdan sonra doğrudan Windows açılıyor: BIOS önyükleme sırasında “ubuntu” ya da “Linux Mint” girişini en üste alın.

Sık sorulan sorular